Wim Willems

Prof. Dr. Wim Willems is schrijver, historicus en hoogleraar aan de Leiden Universiteit. De kandidaat groeide op in een Haagse arbeiderswijk. De blauwdruk van die jeugd heeft hij in zijn latere werk op gedetailleerde wijze gereconstrueerd aan de hand van zijn eigen herinneringen in de boeken Stadskind en Stadsblues. Zijn werk in de universitaire wereld mondde de afgelopen kwarteeuw uit in meer dan dertig boeken.

Wim Willems is sinds november 2005 hoogleraar Sociale Geschiedenis, met als speciale leeropdracht Den Haag vanaf 1880. Sindsdien zoekt hij in het Haagse, samen met lokale instellingen, naar manieren om zoveel mogelijk burgers actief te betrekken bij de geschiedschrijving over hun stad, buurt, familie of hun verleden elders ter wereld. Begin van deze eeuw begon Wim Willems in de Haagsche Courant met een jarenlange serie over zijn persoonlijke verleden met de stad. Dit leidde tot avonden in het theater en een reeks autobiografische boeken van zijn hand en bundelingen van lezersverhalen. Ook schreef hij in 1997 met Adriaan van Dis een toneelstuk, Het water van Nederland gedronken, dat verschillende keren is opgevoerd en later werd verfilmd door de Algerijnse regisseur Karim Traïdia. Ook heeft Willems tal van debatten over de multiculturele samenleving georganiseerd, o.a. met Paul Scheffer via de Volkskrant. Niet alleen speelt het beeld in zijn werk een steeds nadrukkelijkere rol, het heeft hem ook in aanraking gebracht met vormgevers, tentoonstellingsmakers en anderen met wie wetenschappelijke kennis onder het voetlicht wordt gebracht voor een breed publiek. Die ambitie kwam ook tot uitdrukking in een aantal historische televisieseries Plekken van herinnering bij de lokale omroep TV West.

Bijzondere focus in zijn werk ligt op Polen. Zo heeft hij het project omtrent de geschiedenis van Polen in Nederland breed opgezet om Polen in Nederland een gezicht te geven. Aanleiding was de negatieve beeldvorming in de Nederlandse media over arbeidsmigranten uit de Europese Unie. Het langdurig voortwoekeren van zulke beelden wordt mede mogelijk gemaakt doordat de mensen om wie het gaat slecht bekend zijn. Ook ten aanzien van Polen was een verschuiving waar te nemen van het beeld van vakmensen die hard nodig zijn in bepaalde sectoren van de Nederlandse economie, naar het beeld van grote aantallen nieuwkomers die overlast bezorgen. Om die ontwikkeling in een lange termijnperspectief te plaatsen is Willems in 2010 met een aantal historici, journalisten en studenten begonnen om de inbreng van Polen in de Nederlandse samenleving over een periode van een eeuw te belichten. De focus lag op families die representatief zijn voor bepaalde perioden in de migratie. Dat project is uitgemond in het door velen bejubelde boek Honderd jaar heimwee. De geschiedenis van Polen in Nederland, dat ook een rol heeft gespeeld in het maatschappelijk debat over de integratie van Polen. Het boek werd ook naar het Pools vertaald en in 2014 door DiG uitgeverij in Warschau als Sto lat tęsknoty. Historia Polakow w Holandii uitgegeven.

Daarnaast heeft Wim Willems in 2011 een Cursus Poolse Spoorzoekers georganiseerd om het contact tussen Poolse nieuwkomers en gezeten Hollanders, maar ook tussen jong en oud op gang te brengen. De afgelopen jaren heeft Wim Willems eerder cursussen gehouden om tweede generatie migrantenjongeren in Nederland op zoek te laten gaan naar foto’s uit de privé-albums van hun familie. Al die beschreven foto’s zijn toegevoegd aan het Historisch Beeldarchief Migranten en hebben als basis gediend voor een aantal boeken, documentaires en tentoonstellingen. In de cursus over Poolse Spoorzoekers is die aanpak nogmaals beproefd. Zowel geïnteresseerden uit de groepen zelf als jongeren met belangstelling voor Polen kregen een korte cursus, waarna ze onder begeleiding op zoek gingen naar foto’s en andere documenten die het alledaagse bestaan van Polen in Nederland in beeld brachten.

Op dit moment verricht Wim Willems onderzoek naar het leven van Poolse en Oekraïense Joden in het vooroorlogse Scheveningen. Door zich te focussen op hun familiegeschiedenis is op een unieke wijze toegang gekregen tot een vrijwel vergeten hoofdstuk in de Nederlandse en de Europese geschiedenis. De zoektocht naar de sporen van hun verleden heeft Wim Willems ook naar Oekraïne en met name naar tal van plaatsen in Polen gevoerd. Het boek over die tweejarige zoektocht, Hier woonden wij. Hoe een stad zijn joodse verleden herontdekt, zal op 25 oktober 2015 ten doop worden gehouden in het Kurhaus in Scheveningen.

Teksten beschikbaar onder CC-BY-SA/GFDL.