De stichting die tegen de officiële koers van de politiek van Nederland in zorgde voor de rehabilitatie van generaal Sosabowski en voor zijn postume erkenning als ook van de Eerste Onafhankelijke Poolse Parachutistenbrigade voor de deelname aan de operatie Market Garden die in september 1944 uitgevoerd werd. De stichting die al zestig jaar de herinnering levend houdt aan de Poolse soldaten en jaarlijks de Poolse Dag organiseert ter ere van de gesneuvelde helden. En dat tot op vandaag de dag.

De Operatie Market-Garden was vanaf het begin zeer risicovol, slecht gepland en de wijze van uitvoering was dramatisch. Een enorme versnippering van parachutisten-eenheden, logistieke fouten, nachtmerrieachtige vertragingen, de onderschatting van de Duitse slagkracht in de regio, slecht weer – dit alles leidde tot een enorme nederlaag. Iemand moest verantwoordelijk worden gemaakt voor het bloedbad. De Britten vonden al snel de zondebok – dit werd Generaal Sosabowski.

In december 1944 werd Sosabowski aangesteld als bevelhebber van de brigade. Voor de Slag om Arnhem kreeg hij slechts het Poolse Oorlogskruis ("Kruis voor Dapperheid"). In 1948 werd de generaal gedemobiliseerd. In september 1946 ontnamen de communisten hem het Poolse burgerschap. De demobilisatie luidde voor hem een nieuwe, eveneens moeilijke levensfase in. De Britten weigerden hem een militair pensioen toe te kennen met als argumentatie, dat hij te korte tijd bij hun strijdkrachten had gediend. Om zijn gezin te kunnen onderhouden werkte de generaal bij de firma CAV Electrics als magazijnmedewerker. Hij stierf aan een hartaanval in Londen op 25 september 1967.

Er waren niet veel soldaten van de Parachutisten Brigade die na de oorlog terugkeerden naar Polen. De overgrote meerderheid bleef emigrant in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. De communisten in het land gaven er om voor de hand liggende redenen niets om de herinnering aan de verworvenheden van de brigade in gedachtenis te houden. Dit gold ook voor de Britten.

Maar er was één persoon die de Poolse parachutisten niet vergeten was.

Op initiatief van Cory Baltussen ontstond al in 1945 het comité Driel-Polen (tegenwoordig Stichting Driel-Polen) die de herinnering levend houdt aan de Poolse soldaten en jaarlijks herdenkingen organiseert op een Poolse Dag ter ere van de gesneuvelde helden. In 1946 werd in Driel het Polen monument "Surge Polonia" ("Polen zal Herrijzen") opgericht ter herinnering aan de Poolse commando's en drie jaar later werd het grootste plein in de stad omgedoopt tot het Sosabowskiplein. In 1954 ontving de generaal de titel ereburger van de gemeente Heteren, waarvan Driel deel uitmaakt.

Al meer dan een halve eeuw streed Cora Baltussen niet alleen voor de herdenking van de Poolse helden maar tevens voor een waardig eerbetoon aan hen. Vanaf 1961 bracht ze, meer dan veertig jaar lang, regelmatig de erkenning van Poolse soldaten onder de aandacht van het Nederlandse Ministerie van Defensie. In 2004, ter gelegenheid van de 60ste verjaardag van de Slag om Arnhem, ondersteunde ze een oproep van Prins Bernhard voor een postume onderscheiding van generaal Sosabowski. Haar moeite werd uiteindelijk bekroond met succes. Op 9 december 2005 besloot het ministerie generaal Sosabowski de Medaille van de Bronzen Leeuw toe te kennen en kreeg de Eerste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade de hoogste militaire orde, de Militaire Willems-Orde.
Cora zou het helaas niet meer meemaken. Ze overleed amper een maand eerder op 18 november 2005."*

De vasthoudendheid van de Stichting Polen-Driel, haar ijzeren wil, het geduld, de moed om haar mening te laten horen, hebben niet alleen geleid tot de rehabilitatie van generaal Sosabowski en de uitreiking van de onderscheidingen. Ze hebben ertoe geleid dat de actuele geschiedenis werd gecorrigeerd, dat de waarheid van de toenmalige gebeurtenissen in weerwil van het regeringsbeleid van Nederland, Groot-Brittannië en Polen werd afgedwongen. Aan het einde van de jaren '90 verschenen er in de Nederlandse pers veel artikelen over de werkelijke gebeurtenissen tijdens operatie Market Garden, er verschenen ook twee Nederlandse documentaires van Geertjan Lassche: "God bless Montgomery – Vergeten Polen" en de film van Joanny Pieciukiewicz "Honor Generała", die de Poolse en de Nederlandse samenlevingen informeerden over wat er tijdens die gebeurtenissen achter de schermen gebeurde. "Als Cora deze geschiedenis niet had overgebracht zouden de Polen bij Arnhem vergeten zijn", volgens Geertjan Lassche.

Eén van de soldaten die deelnam aan de jaarlijkse landingen tijdens de plechtigheden in Driel herinnerde zich het volgende: "We verbaasden ons over het feit dat 65 jaar na de landing de herinnering aan de Poolse parachutisten, die in plaats van met hun parachutes boven het verwoeste Warschau te springen Nederland bevrijdden, in de gemeenschap van Driel niet uitdooft en levend gehouden wordt. Bovendien hebben de inspanningen van de familie Baltussen ervoor gezorgd, dat zestig jaar later de familie van gen. Sosabowski, veteraan van de Eerste Onafhankelijke Poolse Parachustistenbrigade en van de 6de brigade geëerd werd met de hoogste Nederlandse onderscheidingen; de Bronzen Leeuw en de Militaire Willemsorde."**

Cora Baltussen, „één van de Polen van Driel" genoemd, vertelde het volgende: „Ik schaam me ervoor dat de Nederlandse regering nooit iets gedaan heeft. De Poolse regering zou het ook zeer op prijs stellen, dat weet ik zeker". En hoe het verder moet met de Poolse herdenkingen in Driel? "Ik kan daar niet over beslissen. Wie heeft straks nog de moed om contacten te onderhouden met Polen? Ik denk dat het een keer afloopt".
Maar dat gebeurde niet. Na de dood van Cory Baltussen werd haar neef Arno Baltussen voorzitter van het bestuur van de stichting. Het volgende jaar vonden alweer de volgende plechtigheden plaats op het Polenplein in Driel voor de herdenking van de bevrijding van Nederland door de Polen.

Zoals blijkt, is de strijd tegen een verkeerde beeldvorming van Polen helaas ook nog actueel in 2012. Deze strijd wordt al zevenenzestig jaar door de Stichting Driel-Polen gevoerd. Deze kleine Nederlandse Stichting uit een kleine gemeente behaalde zo'n groot succes op internationale schaal in het belang van Polen, dit zou geen enkele andere organisatie gelukt zijn.
We moeten hen danken voor de standvastigheid en het doorzettingsvermogen en voor het geloof in succes. Al die jaren. Zolang het nog kan – want hun doel is immers al bereikt. Cora Baltussen heeft de uitreiking van de ordes niet meer meegemaakt. Steeds minder oud-strijders die uitgenodigd worden voor de herdenkingen in Driel zijn nog in leven. De Stichting Driel-Polen onder leiding van Arno Baltussen bestaat nog. Dus laten we geen zestig jaar wachten om hen te eren en wij ...

*Dit fragment en deze beschrijving van de operatie Market Garden kunt u vinden op de Internetpagina:
http://blogbiszopa.pl/2009/10/strazniczka-pamieci/

** http://lotniczapolska.pl/Polski-desant-na-Driel-zdjecia-z-Holandii),9110

Additionele informatie:
http://www.driel-polen.nl/
www.polonia.nl